Na pytanie, z jakich przedmiotów jest matura, odpowiedź w 2026 roku jest dość konkretna, ale warto ją rozbić na część obowiązkową, dodatkową i kilka wyjątków. W tym artykule pokazuję dokładnie, co trzeba zdać, na jakim poziomie, jakie są różnice między częścią ustną i pisemną oraz jak rozsądnie wybrać przedmiot dodatkowy pod dalszą naukę. To praktyczny skrót dla osób, które chcą uniknąć chaosu przy deklaracji i lepiej zrozumieć cały układ egzaminu.
Najważniejsze zasady matury w jednym miejscu
- Obowiązkowe są trzy główne przedmioty: język polski, matematyka i język obcy nowożytny.
- Część ustna dotyczy języka polskiego i języka obcego, a matematyka jest tylko pisemna.
- Do zdania matury trzeba uzyskać co najmniej 30% z każdego przedmiotu obowiązkowego.
- Każdy maturzysta musi podejść do jednego przedmiotu dodatkowego, a może wybrać łącznie nawet do 6 dodatkowych.
- Przedmioty dodatkowe są zdawane w części pisemnej, najczęściej na poziomie rozszerzonym.
- W 2026 roku część absolwentów zdaje jeszcze w innej formule, więc rocznik i typ szkoły mają znaczenie.
Obowiązkowe przedmioty na maturze
Jeśli ktoś pyta mnie o podstawę matury, zaczynam od trzech filarów: języka polskiego, matematyki i języka obcego nowożytnego. To właśnie te przedmioty tworzą rdzeń egzaminu dla większości absolwentów szkół ponadpodstawowych. W praktyce oznacza to, że najpierw trzeba zaliczyć wspólny zestaw, a dopiero potem myśleć o tym, co da się wykorzystać rekrutacyjnie na studiach.
| Przedmiot | Część egzaminu | Poziom | Kogo dotyczy |
|---|---|---|---|
| Język polski | Ustna i pisemna | Ustna bez określania poziomu, pisemna na poziomie podstawowym | Wszyscy absolwenci |
| Matematyka | Pisemna | Poziom podstawowy | Wszyscy absolwenci |
| Język obcy nowożytny | Ustna i pisemna | Ustna bez określania poziomu, pisemna na poziomie podstawowym | Wszyscy absolwenci |
| Język mniejszości narodowej | Ustna i pisemna | Ustna bez określania poziomu, pisemna na poziomie podstawowym | Tylko absolwenci szkół lub oddziałów z nauczaniem w języku danej mniejszości |
W przypadku języka obcego nowożytnego najczęściej wybiera się angielski, ale do dyspozycji są też francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski i włoski. To ważne, bo wybór języka nie jest wyłącznie formalnością: później może mieć znaczenie przy rekrutacji, zwłaszcza na filologie, kierunki międzynarodowe albo studia z dużą liczbą zajęć w języku obcym. Z tej perspektywy najważniejsze jest jedno: obowiązkowa część matury jest stała, ale nie jest oderwana od planów na przyszłość.
Gdy ten fundament jest już jasny, naturalnie pojawia się kolejne pytanie: co z przedmiotem dodatkowym, który często decyduje o punktach na studia?
Przedmiot dodatkowy, który zamyka całość
Tu wielu maturzystów popełnia błąd w myśleniu. Przedmiot dodatkowy nie jest „opcją dla chętnych”, tylko elementem obowiązkowym. Każdy zdający musi podejść do jednego przedmiotu dodatkowego, a poza tym może wybrać maksymalnie pięć kolejnych. W praktyce daje to od 1 do 6 przedmiotów dodatkowych łącznie.
Najważniejsza różnica jest taka, że przedmioty dodatkowe zdaje się w części pisemnej i zwykle na poziomie rozszerzonym. Co istotne, dla nich nie obowiązuje próg 30% potrzebny do zaliczenia matury. To oznacza, że nawet niższy wynik nie przekreśla świadectwa dojrzałości, choć oczywiście może osłabić szanse w rekrutacji na studia.
| Przedmiot dodatkowy | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|
| Biologia | Rozszerzony | Popularna przy rekrutacji na medycynę, biotechnologię i kierunki przyrodnicze |
| Chemia | Rozszerzony | Częsty wybór dla kandydatów na kierunki medyczne i laboratoryjne |
| Filozofia | Rozszerzony | Pomaga na części kierunków humanistycznych i społecznych |
| Fizyka | Rozszerzony | Istotna przy studiach technicznych i inżynierskich |
| Geografia | Rozszerzony | Przydatna na wybranych kierunkach społecznych, ekonomicznych i turystycznych |
| Historia | Rozszerzony | Klasyczny wybór pod kierunki humanistyczne, prawnicze i administracyjne |
| Historia muzyki | Rozszerzony | Rzadziej wybierana, ale cenna dla osób myślących o profilach artystycznych |
| Historia sztuki | Rozszerzony | Naturalna dla kandydatów na kierunki związane ze sztuką, muzealnictwem i architekturą |
| Informatyka | Rozszerzony | Silny wybór przy kierunkach IT, analizie danych i automatyce |
| Język łaciński i kultura antyczna | Rozszerzony | Przedmiot niszowy, ale cenny na wybranych kierunkach filologicznych i humanistycznych |
| Język mniejszości etnicznej | Rozszerzony | Dla absolwentów, których dotyczy nauczanie w tym języku |
| Język mniejszości narodowej | Rozszerzony | Dla uprawnionych absolwentów szkół lub oddziałów z tym językiem nauczania |
| Język obcy nowożytny | Rozszerzony albo dwujęzyczny | Może być ten sam język co obowiązkowy lub inny, jeśli szkoła go oferuje |
| Język polski | Rozszerzony | Dobry wybór na filologie, pedagogikę, prawo i kierunki humanistyczne |
| Język regionalny | Rozszerzony | Dotyczy uczniów, którzy realizują ten przedmiot w swojej ścieżce nauki |
| Matematyka | Rozszerzony | Jedna z najczęściej punktowanych opcji na kierunkach ścisłych i technicznych |
| Wiedza o społeczeństwie | Rozszerzony | Przydatna przy prawie, administracji, politologii i kierunkach społecznych |
Ja patrzę na ten etap bardzo praktycznie: przedmiot dodatkowy powinien być nie tylko „lubiany”, ale też użyteczny. Wysoki wynik z rozszerzenia z któregoś z dwóch dobrze opanowanych przedmiotów zwykle daje więcej niż ambitny, ale niedopracowany wybór. I właśnie dlatego warto od razu zrozumieć, jak działają część ustna i pisemna.
Jak działa część ustna i pisemna
W maturze część ustna i pisemna nie są równorzędne pod względem konstrukcji. Ustna dotyczy przede wszystkim języka polskiego i języka obcego nowożytnego, a w przypadku szkół i oddziałów z nauczaniem w języku mniejszości także tego języka. Matematyka nie ma części ustnej, więc tutaj egzamin zdaje się wyłącznie na piśmie.
| Część | Co obejmuje | Najważniejsza zasada |
|---|---|---|
| Ustna | Język polski, język obcy nowożytny, a w wybranych przypadkach język mniejszości | Nie określa się poziomu, ale trzeba uzyskać minimum 30% |
| Pisemna | Język polski, matematyka, język obcy nowożytny, ewentualnie język mniejszości oraz przedmiot dodatkowy | Przedmioty obowiązkowe mają próg 30%, a dodatkowy nie ma progu zaliczenia |
To rozróżnienie ma realne znaczenie przy przygotowaniach. W części ustnej trzeba ćwiczyć wypowiedź, czas reakcji i logiczne budowanie odpowiedzi, natomiast w części pisemnej liczy się znajomość schematów zadań, pracy z arkuszem i odporność na presję czasu. Jeśli ktoś przygotowuje się „na oko”, zwykle traci punkty właśnie na tych różnicach.
W kolejnym kroku warto sprawdzić, kiedy zasady nie są identyczne dla wszystkich zdających. To szczególnie ważne, jeśli szkoła działa w innej formule albo należy do grupy z dodatkowymi uprawnieniami.
Kiedy zasady wyglądają inaczej
W 2026 roku matura jest przeprowadzana w dwóch formułach. Dla większości obecnych absolwentów liceum i technikum obowiązuje Formuła 2023, ale część starszych roczników zdaje jeszcze w Formule 2015. To nie jest detal administracyjny, tylko realna różnica w organizacji i w zestawie materiałów, dlatego przed złożeniem deklaracji trzeba sprawdzić, do której grupy się należy.
| Sytuacja | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|
| Formuła 2023 | Dotyczy większości bieżących absolwentów liceum, technikum i branżowej szkoły II stopnia na nowej podstawie programowej |
| Formuła 2015 | Obowiązuje część starszych roczników i absolwentów szkół, którzy nie zdają według nowszych zasad |
| Szkoły z językiem mniejszości | Pojawia się dodatkowy obowiązek związany z językiem mniejszości narodowej lub etnicznej |
| Absolwenci z dyplomem zawodowym | W określonych przypadkach mogą być zwolnieni z obowiązku podejścia do jednego przedmiotu dodatkowego |
| Oddziały dwujęzyczne | Zakres egzaminu może wyglądać inaczej niż w zwykłej klasie, zwłaszcza przy języku obcym i przedmiotach realizowanych w drugim języku |
Najczęstszy błąd, który widzę, to założenie, że każdy zdaje dokładnie ten sam zestaw egzaminów. W rzeczywistości typ szkoły, rocznik i profil oddziału potrafią zmienić szczegóły, a czasem nawet obowiązek podejścia do konkretnego przedmiotu. Z tego powodu następny temat jest równie ważny jak sama lista egzaminów: dobór rozszerzenia pod przyszłe studia.
Jak wybrać rozszerzenie pod studia i nie żałować decyzji
Tu nie ma jednego idealnego wyboru, ale są wybory rozsądne. Ja zawsze zachęcam, żeby patrzeć na dwa poziomy jednocześnie: po pierwsze na to, w czym uczeń realnie może zdobyć dobry wynik, a po drugie na to, czego oczekują uczelnie. W rekrutacji nie liczy się prestiż przedmiotu sam w sobie, tylko liczba punktów i zgodność z kierunkiem.
| Plan studiów | Przedmioty, które najczęściej pomagają | Na co uważać |
|---|---|---|
| Medycyna, farmacja, biotechnologia | Biologia, chemia, czasem matematyka | Nie wybieraj rozszerzenia tylko dlatego, że brzmi ambitnie. Liczy się też wysoki wynik |
| Kierunki techniczne i informatyczne | Matematyka, fizyka, informatyka | Sprawdź, czy uczelnia premiuje konkretny przedmiot bardziej niż inne |
| Prawo, administracja, politologia | Wiedza o społeczeństwie, historia, język polski, filozofia | Wysoki wynik z jednego dobrze opanowanego rozszerzenia bywa cenniejszy niż słabszy zestaw kilku przedmiotów |
| Filologia i studia językowe | Język obcy nowożytny, język polski, czasem drugi język | Nie wszystkie uczelnie liczą języki tak samo, więc trzeba porównać zasady rekrutacji |
| Architektura, wzornictwo, kierunki artystyczne | Matematyka, historia sztuki, fizyka, język obcy | Poza punktami z matury często liczy się też egzamin praktyczny lub portfolio |
W praktyce najlepiej działa zasada prostego kompromisu: wybierz taki przedmiot, który jednocześnie pasuje do Twojego profilu i ma sens na rekrutacji. To zwykle lepsza strategia niż przypadkowe dokładanie kilku rozszerzeń „na wszelki wypadek”. Im wcześniej to uporządkujesz, tym mniej nerwów zostaje na końcówkę roku szkolnego.
Co sprawdzić przed złożeniem deklaracji, żeby niczego nie poprawiać w ostatniej chwili
Z perspektywy ucznia najważniejsze jest nie samo zapamiętanie listy przedmiotów, ale dopięcie formalności. Przed złożeniem deklaracji sprawdź, czy masz wybrany jeden obowiązkowy przedmiot dodatkowy, czy poziom zgadza się z wymaganiami oraz czy nie obowiązuje Cię inna formuła egzaminu. To kilka minut pracy, które potrafią oszczędzić bardzo dużo stresu.
- upewnij się, że obowiązkowe przedmioty masz rozpisane osobno dla części ustnej i pisemnej,
- sprawdź, czy przedmiot dodatkowy naprawdę pasuje do kierunku studiów, który bierzesz pod uwagę,
- zweryfikuj, czy szkoła nie działa w formule innej niż większość bieżących absolwentów,
- jeśli zdajesz język obcy, porównaj, czy bardziej opłaca Ci się poziom rozszerzony czy dwujęzyczny,
- nie zakładaj, że „jakoś to będzie” z progiem 30% na obowiązkowych przedmiotach, bo to właśnie on decyduje o zdaniu matury.
Jeżeli chcesz podejść do matury spokojniej, myśl o niej nie jak o jednym egzaminie, ale jak o zestawie decyzji: obowiązkowa baza, jeden rozszerzony filar i dobrze sprawdzona ścieżka pod studia. Taki układ jest prostszy do opanowania niż wygląda na pierwszy rzut oka, a przy dobrej organizacji daje dużo większą kontrolę nad wynikiem.
